استت سون - آمارگیر سایت و اپلیکیشن

صبر به معنای مالکیت نفس وقدرت خویشتن داری است و از نظر امام علی علیه السلام صبر (استقامت) و شجاعت است.(الصبر شجاعه)( نهج البلاغه ،کلمات قصار،حکمت ۴)

نابرده رنج گنج میسر نمی شود                                                                           مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

امام جعفر صادق علیه السلام فرموده اند: “خداوند متعال به رسولش محمد مصطفی صلی الله علیه و آله دستور صبر و پایداری در مقابل گفته های مخالفان بردباری نما و با بهترین شیوه از آنان دوری گزین”(الکافی جلد ۲،صفحه ۸۸)

صبر به معنای بازداشتن از آنچه عقل ودین و خدا ما را نهی کرده اند، کنترل نفس در مصیبت ها یعنی جَزَع و بی تابی و له گذاری نکنیم و به زمین و زمان بد نگوییم و ناشکری نکنیم..

صبر یعنی مقاومت و شکیبایی در برابر گناه و دوری از آن، و صبر در سختی هاو پستی بلندی های زندگی وداشتن ظرفیت بالای روحی ،تاجایی که برنفس اماره مان چیره وغالب باشیم.

صبر به معنای استقامت در برابر دشمنان دین و تقویت اراده  الهی و پایداری بر عقیده حق..صابر حقیقی کسی است که در برابر حوادث و طوفان  های زندگی وسعت روح و ظرفیت بالا داشته باشد و تحمّل اخلاق های مختلف مردم یا در خانه و فامیل را داشته یاشد.حتی در مرگ بهترین عزیزانمان گریه کردن اشکال ندارد از عاطفه انسانی است ولی هرگز صبور حرفی یا کاری نمی کند که خدا خشمگین شود. و درد و دل هایش را  به مردم بازگو نمی کند وناله وبی صبری نمی کند،بلکه بر بلا ها وناملایمات صبر وشکیبایی پیشه می کند واین صبر جمیل است.

اگرکسی هنگام بلا ومصیبت بر مرکب صبر سوار شود  و هنگامی که نعمتی نازل شود بر مرکب شکر، و هنگامی که قضا وقَدَری رخ دهد، بر مرکب قضای الهی و هنگامی که نفس سرکش مرا به بدی دعوت کند ،به خدا پناه برد و بگوید ” انّا لله وانّا الیه راجعون”ما مخلوق خداییم و بازگشتمان به سوی حق است،او صابر و شاکر است.

در این صورت خداوند بر صابرین حقیقی صلوات و درود می فرستد، و مشمول رحمت الهی می شود و خدا او را به صراط مستقیم هدایت می کند.رحمت الهی نزول نعمت های مادی و معنوی در دنیا و آخرت است.

آیا هر گونه صبری خدا پسند است؟

خیر ، اگر صبر برای ریا کاری  باشد، یا جلب توجه مردم باشد ، ا برای ارضای غرور شخصی باشد، یا از ترس اینکه مردم نگویند کم ظرفیت است، یا از ترس شماتت و بدگویی دشمنان ،یا برای نشان دادن مظلومیت  یا قدرت و یا … همه ی این حالات از کمال نیست و مورد رضای خدا نیست چون برای رضای  حق نبوده است.

پس صبر حقیقی باید همانند صبر پیامیران  و ائمه معصومین علیهم السلام فقط برای رضای حق باشد و ریا و تظاهر نباشد.

در خفا وتنهایی ها ونیز در جمع مردم باید بر شهواتش صبر و خودداری نفس کند، و در سختی ها و مصیبت ها پایداری کند.و یا بر بداخلاقی همسرش صبرکند و تحمل کند،این صبر ثواب صبر ایوب را دارد.

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: ” زنی که هنگام تنگدستی شوهرش صبر کند، و زنی که با بد اخلاقی شوهرش بسازد، و زنی که مهرش را به شوهر بی بضاعتش ببخشد با فاطمه زهرا سلام الله علیها محشور می شود.”[۱]

اقسام صبر:                        

۱-صبر بدنی: صبر در بیماری های سخت ویا صبر در عبادت خدا

۲-صبر نفسانی:صبر در برابر شهوات شکم وعورت،این صبر را (عفت) می نامند.گاه صبر خودداری از اموال حرام است، این (حفظ نفس) است.اگر صبر در جنگ ویا میدان های نبرد با هوای نفس ویا شیاطین باشد (شجاعت )است.

اگر صبر در فروبردن خشم و غضب باشد، (حلم )نام دارد.

اگر صبر در مصیبت ها و مشکلات باشد(سعه صدر) نامیده می شود.

اگر صبر در رازداری اسرار همسر یا مردم باشد و غیبت نکند(کتمان سر)نام دارد.

اگر صبر دربرابر اسراف وزیاده روی ها باشد(زهد) و (قناعت) است.

اما در مورد صبر بر طاعت وعبادت خدا مثلاً در روزه داری یا نماز یا رعایت حلال وحرام واحکام دینی،چون انسان ها غالباً از عبودیت فرار می کنند یا صدقات وخمس وزکات  نمی دهند وبخیلند، واز جهاد با دشمن پرهیز دارند،سخت است  و اگر خود را با تمرین وتلقین وشناخت عظمت  خدا و پاداش های دنیوی و اخروی خدا ایمانش قوی شود،عبادت واطاعت خدا هم آسان می شود وصبر بر عبادت هم مشکل ومهم است.البته باید از عبادت خود به عُجب وخود برتر بینی نرسد.

-صبر در برخورد با اخلاق خشن و بی ادبی های مردم که شخص احساس کند عزّتش خدشه دار شده است..

راه رسیدن به اینگونه  صبر ترک انتقام ، و عدم برخورد متقابل و مقابله به مثل است، تا به مقام کریمان و مکارم اخلاق بزرگواران برسد.البته اینهم بسیار سخت اما شدنی است.

خداوند اینگونه اخلاق و برخورد بزرگوارانه را صفت (ذو حظٍّ عظیم)یه شمار می آورد.یعنی :اخلاق مربوط به کسانی است که عظمت روحی دارند وظرفبت بالای نفسانی واخلاقی دارند.

-چگونه به مقام صبر برسیم؟

.با حوصله و به تدریج و مارین و تلقین های مستمر باید با تفکر و خودسازی اخلاقی و مطالعه کتب خودسازی و نمونه انسان های با اخلاق والا، پاداش صابران را بشناسد،  با مقابله تدریجی با هوای نفس،لذت  غلبه بر وساوس شیاطین را لمس کند.پس هرکس برنفس وهوای دل خویش به تدریج  وتمرین غلبه کند وخود را عادت به انجام کارهای سخت وخلاف نفس و راحتی و دلخوشی های  خود کند،  و بر آن  تحمل و شکیبایی ورزد ، البته توجه داشته  باشد که الگویش روانشناسان  غربی نباشد که اصل را بر تلقین  و تقویت  نفس و روان  بدون اتکاء و توکل برخدا گذاشته اند، بلکه توفیق در هرکاری را از خدا طلب کند و یقین به یاری خدا داشته و بداند  خداوند عالم مطلق، قادر مطلق وحکیم مطلق وکامل ترین است وهمه چیز را  از او درخواست کند،بی شک موفق به تغییر وکسب صبوری یا هرصفت کمال دیگر می گردد.

 

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: “کسی که درباره دین ومعنویات  خود به بالاتر از خویش بنگرد  واو را الگو قرار دهد،و درباره دنیا  ومادیات به پایین تر از خود بنگرد وخدای را سپاس گوید، خداوند باریتعالی  او را در صف شکرگزاران وبردباران ثبت کند”[۲]

امام علی علیه السلام می فرمایند: ” صبر بر دو قسم است ؛یکی صبر بر مصیبت  وآن صبر جمیل است،وبهتر از آن صبر بر معصیت  یا بر آن چیزی که خدا برتوحرام کرده است.(تو باید خویشتن داری کنی)

 

نتایج صبر وپایداری در مصیبت ها چیست؟

اگر مصیبتی باشد که از سوی  حضرت باری تعالی رسیده باشد،یقین بدانید که  تحمل آن به سود ما خواهد بود،هم از نظر مادی  وهم از نظر معنوی وآخرتی بهره مند وپاداش می گیریم.روح وروحیه مان  قوی وتوانا می شود، وبا پایداری دربرابر مصیبت هایی که نمی توان از آن پیشگیری کرد وقضا وقدر است، به مقامات عالی می رسیم.کسانی که با تنبلی وبی رنج به گنجی رسیده اند هرگز آن را نمی توانند حفظ کنند.خداوند متعال رحمت ونعمت خود را برکسی که در مصائب  صبور باشد ارزانی می کند.

 

صبر دربرابر معصیت وگناهان:

پول و ثروت و جاذبه ثروت اندوزی از حلال و حرام وعدم رسیدگی به فقرا و یتیمان ونیازمندان گناه و معصیت خداوند است.صبر در اینجا یعنی مقاومت در برابر زر اندوزی و اسراف و طغیان مالی.

ظلم به زیر دستان و مردم و خشم و خشونت علیه مظلومین از جمله گناهان کبیره است، در اینجا صبر به معنای خویشتن داری و عدم تجاوز به حقوق مردم است.

جاذبه های غریزی و جنسی غیر مشروع و حرام و تجاوز به حقوق غیر همجنس حتی با رضایت طرف مقابل از گناهان کبیره است، صبر در اینجا به معنای مقاومت در برابر نفس دستور دهنده به کار خلاف  و گناه و شهوت رانی  حرام.

 

در برابر مصیبت و معصیت و سختی ها چگونه صبر و پایداری کنیم؟

۱-حفظ آرامش و بی تابی نکردن

۲-سکوت و مناجات باخدا

۳-تسکین دادن با گریه

۴-تلقین مثبت و تحمل

۵-عبادت و ذکر خدا

۶-مشغول کردن خود با کارهای مفید

۷-همدردی دیگران با مصیبت دیده و کمک به او

۸-کوچک شمردن مصیبت و مشکلات

۹-آزمایش شمردن مصیبت ها و صبر در معصیت و…

۱۰-بی رغبتی به اموال دنیا تحمل مصیبت را آسان می کند.

۱۱-باور به پاداش و اجر خداوند در برابر صبر

۱۲-یاری خواستن از خدا

۱۳-ایمان به قضا و قدر

۱۴-الگو گرفتن از اسوه های صبر وائمه اطهار

 

………………………………..

 

[۱] اثنی عشریه،صفحه ۹۱

[۲] تاریخ یعقوبی صفحه ۵۹