استت سون - آمارگیر سایت و اپلیکیشن
دوّم: زیارت عاشوراى معروفه
و کیفیّت آن همچنان که در کتاب سابق الذّکر مسطور است چنین است که گفته. زیارت روز عاشورا از نزدیک و دور: سزاوار است که زیارت کنى حضرت حسین صلوات اللّه علیه را روز عاشورا به این زیارت و اگر بوده باشى در مشهد او یعنى در کربلا باشى، پس برو به سوى آن جناب و بایست نزد قبرش و بگردان قبله را در میان دو کتف خود و تکبیر بگو و زیارت کن آن حضرت را به این زیارت. و اگر در غیر کربلا باشى پس برو به صحرا یا بالاى بام خانه خود در هر کجا که باشى از شهرها و تکبیر بگو و اشاره کن به جانب امام حسین(علیه السلام) و بگو بعد از تکبیر:
 السَّلامُ  عَلَیْکَ  یا اَبا  عَبْدِاللّهِ * السَّلامُ  عَلَیْکَ  یَابْنَ  نَبِیِّ  اللّهِ * السَّلامُ عَلَیْکَ یابْن اَمیرِ  الْمُؤمِنینَ وَابْنَ  سَیِّدِ  الْوَصِیِّینَ * السَّلامُ  عَلَیْکَ  یَابْنَ  فاطِمَهَ الزَّهراءِ سَیِّدَهِ نِساءِ  الْعالَمینَ * السَّلامُ  عَلَیْکَ  یا ثارَ  اللّهِ  وَابْنَ  ثارِهِ  وَالْوِتْرَ الْمَوْتُورَ  *السَّلامُ عَلَیْکَ  وَعَلَى  الاَْرْواحِ  الَّتی حَلَّتْ  بِفِنائِکَ * السَّلامُ  عَلَیْکُمْ مِنّی جَمیعاً  سَلامُ  اللّهِ  اَبَداً ما  بَقیتُ  وبَقِیَ  اللَّیْلُ  وَالنَّهارُ * یا اَبا  عَبْدِ اللّهِ لَقَدْ عَظُمَتِ  الرَّزِیَّهُ  وَجَلَّتِ  وَعَظُمَتِ الْمُصیبَهُ  بِکَ  عَلَیْنا  وَعَلى  جَمیعِ اَهْلِ الاِْسْلامِ * وَجَلَّتْ  وَعَظُمَتْ  مُصیبَتُکَ  فِی السَّماواتِ([۱])  وَعَلى  جَمیعِ اَهْلِ الاَْرَضینَ * فَلَعَنَ  اللّهُ  اُمَّهً  اَسَّسَتْ  اَساسَالظُّلْمِ  وَالْعُدْوانِ  وَالْجَوْرِ عَلَیْکُمْ اَهْلَ الْبَیْتِ * وَلَعَنَ  اللّهُ  اُمَّهً دَفَعَتْکُمْ  عَنْ  مَقامِکُمْوَاَزالَتْکُمْ  عَنْ مَراتِبِکُمُ الَّتی رَتَّبَکُمُ  اللّهُ  فیها * وَلَعَنَ  اللّهُ  اُمَّهً  قَتَلَتْکُمْ * وَلَعَنَ  اللّهُ الْمُمَهِّدینَ لَهُمْ بِالتّمْکینِ مِنْ  قِتالِکُمْ * بَرِئْتُ  اِلَى  اللّهِ  وَاِلَیْکُمْ  مِنْهُمْ  وَمِنْ اَشْیاعِهِمْ وَاَتْباعِهِمْ وَاَوْلِیائِهِمْ  *یا اَبا  عَبْدِاللّهِ  اِنّی  سِلْمٌ  لِمَنْ  سالَمَکُمْ([۲]) وَحَرْبٌ  لِمَنْ حارَبَکُمْ([۳]) اِلى  یَوْمِ القِیامَهِ * وَلَعَنَ  اللّهُ  آل َ  زِیاد  وَآل َ  مَرْوانَ * وَلَعَنَ  اللّهُ بَنی  اُمَیَّهَ  قاطِبَهً*وَلَعَنَ اللّهُ ابْنَ  مَرْجانَهَ * وَلَعَنَ  اللّهُ  عُمَرَ  بْنَ سَعْد * وَلَعَنَ اللّهُ  شِمْراً * وَلَعَنَ اللّهُ اُمَّهً اَسْرَجَتْ  وَاَلْجَمَتْ وَتَنَـقَّبَتْ  وَتَهَیِّأَتْ لِقِتالِکَ * بِاَبی اَنْتَ  واُمّی  یا اَبا عَبْدِ اللّهِلَقَدْ عَظُمَ  مُصابی  بِکَ فَاَسْألُ  اللّهَ الَّذی  أکْرَمَ مَقامَکَ  وَأکْرَمَنی بِکَ اَنْ یَرْزُقَنی  طَلَبَ ثارِکَ  مَعَ  اِمام  مَنْصُورمِنْ آلِ  بَیْتِ مُحَمَّد (صلى الله علیه وآله) * اللّهُمَّ  اجْعَلْنی عِنْدَکَ  وَجیهاً بِالْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلامُ  فی  الدُّنْیا وَالآخِرَهِ  * یا اَبا  عَبْدِاللّهِ  اِنّی اَتَقَرَّبُ بِکَ اِلى  اللّهِ  وَاِلى رَسُولِهِ وَاِلى  اَمیرِالْمُؤْمِنینَ وَاِلى فاطِمَهَ  وَاِلى  الْحَسَنِ وَاِلَیْکَ بِمُوالاتِکَ وَبِمُوالاتِهِمْ  وَبِالْبَراءَهِ مِمَّنْ قاتَلَکَ وَنَصَبَ لَکَ  الْحَرْبَ وَبِالْبَراءَهِ مِمَّنْ  اَسَّسَ اَساسَ الظُلْمِ  وَالْجَوْرِ عَلَیْکُمْ * وَاَبْرَأُ اِلَى اللّهِ وَرَسُولِهِ مِمَّنْ اَسَّسَ اَساسَ ذلِکَ وَبَنى  عَلَیْهِ بُنْیانَهُ وَجَرى  فی ظُلْمِهِ وَجَوْرِهِ عَلَیْکُمْ وَعَلى اَشْیاعِکُمْ * بَرِئْتُ اِلَى  اللّهِ  وَاِلَیْکُمْ مِنْهُمْ وَاَتَقَرَّبُ اِلَى اللّهِ ثُمَّ اِلَیْکُمْ بِمُوالاتِکُمْ وَمُوالاهِ وَلِیِّکُمْ وَبِالْبَراءَهِ  مِنْ اَعْدائِکُمْ وَالنّاصِبینَ لَکُمُ الْحَرْبَ وَبِالْبَراءَهِ مِنْ اَشیاعِهِمْ وَاَتْباعِهِمْ * اِنّی  سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَکُمْ وَحَرْبٌ لِمَنْ حارَبَکُمْ وَوَلِیٌّ لِمَنْ والاکُمْ وَعَدُوٌّ  لِمَنْ  عاداکُمْ * فَاَسْألُ اللّهَ  الَّذی  أکْرَمَنی بِمَعْرِفَتِکُمْ وَمَعْرِفَهِ اَوْلِیائِکُمْ وَرَزَقَنِی  الْبَراءَهَ  مِنْ اَعْدائِکُمْ اَنْ  یَجْعَلَنی مَعَکُمْ فِی  الدُّنْیا وَالآخِرَهِ وَاَنْ یُثَبِّتَ لی  عِنْدَکُمْ  قَدَمَ صِدْق  فِی الدُّنْیا وَالآخِرَهِ * وَاَسْألُهُ  اَنْ یُبَلِّغَنِیالْمَقامَ الْمَحْمُودَ الَّذی  لَکُمْ عِنْدَ اللّهِ  وَاَنْ یَرْزُقَنی  طَلَبَ ثارِکُم  مَعَ اِمام مَهْدِیٍّ  ظاهِر ناطِق ] بِالحقِّ [ مِنْکُمْ * وَاَسْألُ اللّهَ بِحَقِّکُمْ وَبِالشَّأْنِ  الَّذی لَکُمْ  عِنْدَهُ اَنْ یُعْطِیَنی بِمُصابی بِکُمْ اَفْضَلَ  ما یُعْطی مُصاباً بِمُصیبَتِهِ * مُصیبَهً ما  اَعْظَمَها و اَعْظَمَ رَزِیَّتَهافِی الاِْسْلامِ وَفی جَمیعِ اَهْلِ الْسَّماواتِ  وَالاَْرَضینَ * اللّهُمَّ اجْعَلْنی فی مَقامی  هذا مِمَّنْ تَنالُهُ مِنْکَ صَلَواتٌ وَرَحْمَهٌ  وَمَغْفِرَهٌ * اللّهُمَّ اجْعَلْ  مَحْیایَ مَحْیا  مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَمَماتی مَماتَ  مُحَمَّد  وَآلِ  مُحَمَّد * اللّهُمَّ  اِنَّ  هذا (و اگر در غیر روز عاشورا باشد به جاى إنّ هذا بگوید: إنّ یَوْمَ قَتْلِ الحُسین) یَوْمٌ تَبَرَّکَتْ بِهِ بَنُو اُمَیَّهَ وَابْنُ آکِلَهِ الاَْکْبادِ اللَّعینُ  بْنُ اللَّعینِ  عَلى  لِسانِکَ وَلِسانِ نَبِیِّکَ  فی کُلِّ مَوْطِن وَمَوْقِف وَقَفَ فیهِ نَبِیُّکَ * اللّهُمَّ الْعَنْ  اَبا  سُفْیانَ وَمُعاوِیَهَ وَیَزیدَ  بْنَ مُعاوِیَهَ عَلَیْهِمْ مِنْکَ اللَّعْنَهُ اَبَدَ الآبِدینَ * وَهذا  یَوْمٌ  (و به جاى وهذا بگوید: وَیَوْمَ قَتْلِ الحُسَیْنِ) فَرِحَتْ بِهِ آلُ زِیادوَآلُ مَرْوانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَیْنَ  عَلَیْهِ السَّلامُ * اللّهُمَّ فَضاعِفْ  عَلَیْهِمُ اللَّعْنَ مِنْکَ وَالْعَذابَاللّهُمَّ اِنّی اَتَقَرَّبُ  اِلَیْکَ  فی هذَا الْیَوْمِ وَفی مَوْقِفی  هذا وَاَیّامِ حَیاتی بِالْبَراءَهِ  مِنْهُمْ وَاللَّعْنَهِ  عَلَیْهِمْ وَبالْمُوالاهِ لِنَبِیِّکَ وَآلِ نَبِیِّکَ عَلَیْهِمُ السَّلامُ.پس مى گویى صد مرتبه: اللّهُمَّ  الْعَنْ  اَوَّلَ  ظالِم  ظَلَمَ  حَقَّ  مُحَمَّد  وَآلِ مُحَمَّد وَآخِرَ تابِـع  لَهُ  عَلى  ذلِکَ * اللّهُمَّ  الْعَنِ  الْعِصابَهَ  الَّتی  جاهَدَتِ الْحُسَیْنَ  عَلَیْهِ السَّلامُ وَشایَعَتْ  وَبایَعَتْ  عَلى  قَتْلِهِ * اللّهُمَّ  الْعَنْهُمْ  جَمیعاً.

پس مى گوئى صد مرتبه: السَّلامُ  عَلَیْکَ  یا اَبا  عَبْدِاللّهِ  وَعَلَى  الاَْرْواحِ  الَّتی حَلَّتْ بِفِنائِکَ * عَلَیْکَ  مِنّی  سَلامُ  اللّهِ  اَبَداً  ما  بَقیتُ  وَبَقِیَ  اللَّیْلُ  وَالنَّهارُ وَلا جَعَلَهُ  اللّهُ آخِرَ  الْعَهْدِ  مِنّی  لِزیارَتِکُمْ * السَّلامُ  عَلَى  الْحُسَیْنِ  وَعَلى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ  وَعَلى اَوْلادِ  الْحُسَیْنِ  وَعَلى  اَصْحابِ  الْحُسَیْنِ.

پس مى گویى: اللّهُمَّ  خُصَّ  اَنْتَ  اَوَّلَ  ظالِم  بِاللَّعْنِ  مِنّی  وَابْدَأْ  بِهِ  اَوّلاً  ثُمَّ الثّانِیَ وَالثّالِثَ  والرّابِعَ * اللّهُمَّ  الْعَنْ  یَزیدَ  بْنَ  مُعاوِیَه  خامِساً * وَالْعَنْ  عُبَیْدَ اللّهِ  بْنَ زِیاد  وَابْنَ  مَرْجانَهَ * وَعُمَرَ  بْنَ  سَعْد  وَشِمْراً  وَآلَ  اَبی  سُفْیانَ  وَآلَ زِیاد  وَآلَ مَرْوانَ  اِلى  یَوْمِ  القِیامَهِ.

پس به سجده مى روى و مى گویى: اللّهُمَ  لَکَ  الْحَمْدُ  حَمْدَ  الشّاکِرینَ  لَکَ  عَلى مُصابِهِمْ * اَلْحَمْدُ  لِلّهِ  عَلى  عَظیمِ  رَزِیَّتی * اللّهُمَّ  ارْزُقْنی  شَفاعَهَ  الْحُسَیْن عَلَیْهِ السَّلامُ  یَوْمَ  الْوُرُودِ * وَثَبِّتْ  لی  قَدَمَ  صِدْق  عِنْدَکَ  مَعَ  الْحُسَیْنِ وَاَصْحابِ الْحُسَیْنِ  الَّذینَ  بَذَلُوا  مُهَجَهُمْ  دُونَ  الحُسَیْنِ  عَلَیْهِ  السَّلامُ.

پس دو رکعت نماز مى گذارى. و اگر توانستى که زیارت کنى حضرت امام حسین(علیه السلام) را به این زیارت از خانه خودت در هر روز پس بکن، که در آن ثواب جزیلى است و مروى است از جناب باقر(علیه السلام) و روایت کرده آن را از آن حضرت، علقمه بن محمّد حضرمى، انتهى.
مؤلّف گوید که: شیخ ما علاّمه نورى طاب ثراه در کتاب سلامه المرصاد این زیارت را از همین کتاب نقل کرده و در بیان سبب نقل زیارت گفته چون از عهد شیخ ابراهیم کفعمى طاب ثراه تاکنون این زیارت محلّ نظر علما شده و به جهت فى الجمله اجمالى که در صدر آن زیارت است. در روایت مصباح متهجّد شیخ طوسى(قدس سره)و کامل الزّیارات جعفر بن قولویه(رحمه الله)انظار علما مختلف و وجوهاتى ذکر فرموده اند که اگر خواننده بخواهد به احتیاط عمل کند از عهده آن عاجز شود، و لهذا بسیارى از فیض آن به جهت همین اختلاف محروم مانده اند، و عجب است با این همه زحمت و دقّت و ذکر وجوه عدیده در صدد تفحّص برنیامدند که شاید در روایت دیگران، عبارت واضح و اشکالى نداشته باشد آن وقت اجمال آن عبارت را به سبب وضوح در روایت دیگران، واضح کنند و احتمالات عدیده از میان برود بالمرّه، لهذا زیارت معروفه را از این کتاب شریف نقل کردم، که ابداً اجمالى و اشکالى ندارد و ناچار عبارت عربى آن را و سایرین باید نقل کرد، که مبادا اهل علم احتمال بدهند که در ترجمه متن حدیث عمداً یا سهواً تصرّفى شده، پس عبارت متن حدیث را که ترجمه اش را ما به عین الفاظ ایشان ذکر کردیم تا عبارات مزار محمّد بن المشهدى(رحمه الله)و عبارات مزار شیخ شهید و عبارت علاّمه حلّى(رحمه الله) در کتاب منهاج الصّلاح نقل کرده، پس از آن فرموده: بلکه از عبارت شیخ مفید  ـ افاض اللّه على تربته الغفران ـ  در کتاب إشراف نیز این مطلب مستفاد مى شود، چه در آن جا در ابواب نمازهاى مستحبّه مى فرماید: باب صلاه یوم عاشورا: و صلاه یوم عاشوراء رکعتان لمن لم یحضر مشهد الحسین(علیه السلام) فلیصلّها ثمّ یومی بالسّلام الیه، و ظاهر آن است که مراد ایشان از سلام همین زیارت عاشوراى معروفه باشد و این که نماز را فرمودند پیش از زیارت بخواند بنابر آن مذهب است که نماز زیارت را از دور پیش از زیارت باید خواند، چنانچه در بعض اخبار رسیده و جماعتى فتوى دادند، بلکه محقّق میرداماد اصرارى بر آن دارد و در کتاب اَربعه اَیـّام خود فرموده: آنچه ذکر کردیم که زیارت هرگاه از دور باشد و در تحت قبّه هیچ معصومى نباشد نماز زیارت بر زیارت مقدّم است حکمى است مطّرد در زیارت رسول و زیارت امیر المؤمنین و زیارت هر یک از ائمّه معصومین  ـ صلوت اللّه علیهم أجمعین ـ  و این مسأله از خفایاى مسائل و خفیّات احکام است، و تا کسى کمال مهارت و تمام بضاعت و رفعت در حدیث نداشته، اطّلاع بر این دقیقه نمى یابد، و از این جهت اکثر اهل روزگار از حکم این فرع و تحقیق این فرع غافلند. پس شیخ مرحوم نقل کرده حکایت تعلیم کردن میرداماد زیارت را به مرحوم شاه عبّاس و مباحثه یکى از فضلا را با آن مرحوم در باب تقدیم نماز زیارت و جواب دادن آن مرحوم فاضل معاصر را به همین فرق، و ساکت شدن معاصر مناظر. پس از آن فرموده و لکن با این اصرار مرحوم، جماعتى تصریح فرمودند که نماز زیارت بعد از زیارت است چه از دور باشد چه نزدیک. بلکه فاضل محقّق سبزوارى(رحمه الله) در کتاب کبیر شریف مفاتیح النّجاه که از کتب نفیسه ادعیّه است در اعمال محرّم فرموده روز دهم که روز عاشورا است، سنّت است زیارت امام حسین(علیه السلام). پس فرموده: و طریق زیارت آن حضرت در این روز از براى کسى که نزد روضه آن حضرت نباشد آن است که به بام بلندى رود و صد نوبت تکبیر بگوید آن گاه بگوید: السَّلامُ  عَلَیْکَ  یا اَبا  عَبْدِ اللّهِ  تا آخر آنچه گذشت. پس از ذکر دعاى سجده فرموده آن گاه دو رکعت نماز زیارت امام حسین(علیه السلام) به جا آورد، و بعضى از علما گمان کرده اند که دو رکعت نماز زیارت را در این جا پیش از زیارت باید کرد، امّا صحیح و مشهور میان علما آن است که نماز زیارت مطلقاً بعد از زیارت است و زیارت مذکور ثواب بسیار دارد، انتهى.
مؤلف گوید: این اختلاف از روى اختلاف اخبار است و از این جهت علاّمه مجلسى(رحمه الله)فرموده: بعید نیست که مخیّر باشد آن کس که از دور زیارت مى کند در پیش انداختن نماز از زیارت و بجا آوردن آن بعد از آن. پس شیخ مرحوم فرموده: و بالجمله، از عبارات سابقه جمیعاً واضح و روشن شد که کیفیّت زیارت عاشورا همان است که در مفاتیح النّجاه تصریح فرموده و غیر از تکبیرات این زیارت معروفه مقدّمه ندارد و این تکبیر مى شود جزء زیارت، چنانچه در مزار قدیم تصریح فرموده، و همچنین در مصباح متهجّد شیخ طوسى(رحمه الله)، و مصباح الزّائر ابن طاووس(رحمه الله)، و مى شود داخل در آداب زیارت باشد مطلقاً مثل غسل و پاکیزگى جامه و غیر آن، چنانچه از ملاحظه جمله آن زیارات معلوم مى شود. تمام شد آنچه مقصود ما بود از کلام شیخ مرحوم(قدس سره). شیخ مفید و شهید اوّل (رحمهما الله) در مزار خود در باب زیارت عاشوراء گفته اند یکى از زیارات مخصوصه زیارت روز عاشورا است پیش از زوال شمس ازنزدیک و دور. چون خواستى زیارت کنى آن حضرت را در این روز، پس اشاره کن به سوى آن حضرت به سلام و اجتهاد کن در نفرین کردن بر قاتلان آن حضرت پس بگو در وقت اشاره به سوى آن حضرت: السَّلامُ  عَلَیْکَ  یا أبا عَبدِاللّهِ، پس زیارت را تا آخر نقل کرده اند مثل آنچه ما نیز ذکر کردیم، پس گفته اند و اگر بوده باشى در مشهد مقدّس غرى یعنى نجف اشرف و زیارت کردى امام حسین(علیه السلام) را به این زیارت از بالاى سر امیر المؤمنین(علیه السلام)، پس دو رکعت نماز بکن و وداع کن بعد از نماز امیر المؤمنین(علیه السلام) را، و رو به جانب قبر امام حسین(علیه السلام) کن، پس بگو:
__________________
[۱].  عَلى جَمیعِ اَهْلِ السَّماواتِ خ ل.
[۲].  سالَمَکَ خ ل.
[۳].  حارَبَکَ خ ل.