استت سون - آمارگیر سایت و اپلیکیشن

قرآن ميفرمايد ما امانت را (تکليف)بر اسمانها وزمين عرضه داشتيم آنهااز تحمل آن امتناع کردند.ليکن انسان امانت مارا پذيرفت ،انسان ستمکار و نادان است.[۱]

يعني انسانها بالقوه لياقت واستعداد انجام تکليف الهي را به علت داشتن عقل و اختيار و ويژگي هايش داشت ونياز داشت تا برنامه زندگي تکاملي اش را از جانب خداوند دريافت کند .لذا  خداوند توسط پيامبرانش برنامه تکاملي و سعادت انسان را در اختيارش قرار داد. اما بسياري از انسان ها اين امانت الهي را که هدايت بسوي الله و تکامل بود سبک و بي ارزش شمردند و به آن خيانت کردند.

خداوند انسان را افريد تا به انان نفع برساند و به نعمت هاي ابدي نائل گردد.افريد تا قدرت و عظمت خودرا اظهار کند و طاعتش را بر انان تکليف کند تا موجب رضوان الهي قرار گيرند.

پيامبر اسلام (ص)ميفرمايد:همه شما نگهبان و مسئول هستيد و همه شما نسبت به زير دستان خود مسئوليد .مرد سرپرست خانواده است ،زن نگهبان خانه و شوهر و فرزندان است و نسبت به آنان مسئوليت دارد[۲]

مسئوليت و تکاليف انسان چيست؟

۱-مسئوليت در برابر خدا

۲-مسئوليت در برابر خويشتن

۳-مسئوليت در برابر انسانها

۴-مسئوليت در برابر موجودات و محيط زيست

مسئوليت انسان در برابر خداوند:

انسان عقلا و شرعا موظف است آفريدگار جهان را که خالق و مالک و ولي نعمت همه موجودات است بشناسد و در برابرش خضوع و پرستش کن .

خداوند ميفرمايد:اي کساني که ايمان آورده ايد خدا و رسول او را اطاعت کنيد و اعمالتان را باطل نسازيد[۳]

امام سجاد(ع) ميفرمايند: حق بزرگ خدا بر تو اين است که اورا پرستش کني و در عبادت چيزي را شريک او قرار ندهي ، اگر با اخلاص اين عمل را انجام دهي ،خدا اصلاح امور دنيا و آخرتت را بر عهده ميگيرد و انچه را که دوست داري برايت نگه ميدارد .[۴]

مسئوليت انسان در برابر خويشتن:

انسان مسئول است و تکليف دارد که نفس خودرا پرورش دهد هدايت انسان تشريعي يعني توسط قوانين و برنامه پيامبران است که به انسان ميرسد.

پيامبران امده اند تا صراط مستقيم تکامل انسانيت را در اختيار انسان ها قرار دهند و مددکارشان باشند .انسان در انتخاب راه سعادت يا شقاوت ازاد و مختار است و از طريق تلاش به ان ميرسد.

بنابر اين انسان سازنده شخصيت خويش است و هريک از اعضاي بدن انسان حقي بر او دارند که نسبت به اداي آنها وظيفه دارد.

امام سجاد(ع)فرموده اند: حق نفست بر تو اين است که اورا در اطاعت خدا در اوري و حقش را با زبانت بپردازي حق گوش، چشم، دست، پا، شکم و عورت را ادا کني و از خدا استمداد جويي.[۵]

مسئوليت انسان در برابر اجتماع:

انسان ها بدون تعارف و همکاري نميتوانند نياز هاي خودر ا تامين کنند و.ناچارند ديگران را به نفع برسانند و از منافع انان متقابلا برخوردار گردند ،.لذا بايد به يک سلسله اداب اجتماعي مقيد باشند و تخلف از مقررات اجتماعي نظم را به هم ميزند و آرامش جامعه را سلب ميکند.

پس انسان بايد جامعه را از خود و خودرا از جامعه بداند ،سعادت جامعه را سعادت خود بداند.

مسئوليت هاي انسان در برابر جامعه ميتواند به چند جزءتقسيم شود:

۱-مسئوليت در برابر مردم(به طور کلي):

پيامبر اسلام(ص)فرمودند: انسان ها  عيال و بندگان خدا هستند،پس بهترين مردم خدا کسي است که بيشتر به عيال خدا سود برساند.[۶]

امام موسي بن جعفر(ع)فرمودند:خداي را در زمين بندگاني است که در تأمين حوائج مردم کوشش ميکنند واينها هستند که در قيامت از عذاب در امانند.[۷]

 

مسئوليت در برابر مسلمين:

پيامبر خدا فرمودند:هرکس صبح کند درحاليکه به امور مسلمين اهتمام نداشته باشد مسلمان نيست و هرکه دادخواهي کسي را شنيد و به ياري او نشتافت  مسلمان نيست.[۸]

۳-مسئوليت در برابر مومنين (اهل ايمان):

پيامبر اسلام(ص)فرمودند: مومنين را مي بيني که در دلسوزي، دوستي محبت بين خودشان همانند بدن يک موجود زنده هستند ،اگر عضوي به درد امد سايد اعضا نيز با بيخوابي و تب با آن همدردي ميکنند[۹]

امام صادق (ع)فرمودند:حق مومن بر مومن عبارتند از:

-هرچه براي خودت دوست داري براي برادر مومنت دوست بداري ،و انچه براي خود نمي پسندي براي اوهم مکروه بداري.

– با نفس و مال و زبان اورا ياري کني

– وسيله رضايت اورا فراهم سازي و از خشمگين کردن او بپرهيزي

–  چشم او وراهنما و ايينه او باشي

– نکند او گرسنه باشدو تو سير باشي يا او برهنه باشد و تو پوشيده.

– اگر خادمي داري،خادمت را بفرست کمکش کند

– اگر مريض شد عيادتش کني،اگر حاجتي داشت براورده اش کن

اگر اين حقوق را براي برادر مومن عمل کردي ولايت خودرا با ولايت خدا متصل کردي[۱۰]

 

 

مسئوليت انسان در برابر خانواده:

رسول خدا (ص)فرمودند:بهترين شما کسي است که نسبت به خانواده اش نيک رفتار باشد و من نسبت به خانواده ام نيک رفتار ترم[۱۱]

مسئوليت انسان دربرابر خويشان:

پيامبر اسلام (ص)فرمودند:

به حاضرين و غائبين تا قيامت توصيه ميکنم که صله رحم کنند و (با خويشان ارتباط و خوش رفتاري کنند و رسيدگي کنند)گرچه فاصله بين انها به مدت يک سال باشد.[۱۲]

مسئوليت در برابر همسايگان:

امير المومنين(ع)ميفرمايند:از خدا بترسيد درباره همسايگانتان ،زيرا پيامبر شما درباره انان توصيه کرده است[۱۳]

مسئوليت دربرابر والدين:

خداوند ميفرمايد:پروردگار تو حکم نموده که جز او هيچ کس را نپرستيد و درباره پدر و مادر احسان کنيد ،کمترين آزار را به انها نرسانيد (حتي اوف نگوييد،انان را از خود دور نکنيد ،با احترام با انان سخن بگوييد،هميشه در برابر انان تواضع کنيد و بگو:پروردگارا پدر و مادرم را رحمت کن چنانکه مرا در کودکي پرورش دادند.[۱۴]

مسئوليت دربرابر فرزند:

حضرت سجاد(ع)فرمودند:اما حق فرزندت اين است:بداني که او از تو و در خوبي و بدي در همين دنيا منسوب به توست ، تو نيز در برابر انچه بدان ولايت يافته اي ،مانند:حسن ادب دلالت بر پروردگار و کمک به او در اطاعت،مسئوليت داري،پس در کار او مانندکسي عمل کن که ميداند که در احسان به او پاداش خواهد داشت ودر بدي به او عقوبت دارد[۱۵]

مسئوليت انسان در برابر طبيعت:

خداوند ميفرمايد:خداست که اسمانها و زمين را افريد و باران را از اسمان نازل کرد و به وسيله ان انواع ثمرات و ميوه ها را براي شما روزي شما براورد، .وخورشد و ماه را که پيوسته در خرکت اند براي شما مسخر گردانيد و شب و روز را نيز براي شما مسخر ساخت[۱۶]

پس خداوند تمام نعمت هارا در تسخير انسان قرار داد ،و انسان در برابر نعمت هاي ظاهري و باطني و مادي و معنوي مسئول است.

انسان در برابر محيط زيست مسئول است و بايد حق انهارا حفظ کند.

مسئوليت پذيري و اينده سازي کودکان:

والدين مسئولند بچه هارا طوري تربيت کنند و به مدارس ومراکزحرفه اي هدايت کنند که کودک به مرحله نوجواني و جواني که ميرسد علاقه به کار و تلاش باشد ، و کم کم روي پاي خود بايستد تا مستقل شود.

مثلا دختران براي خانه داري ،شوهر داري و بچه داري و انجام مسئوليت پرورشي اماده شوند .

پسران براي اداره زندگي مشترک و زن داري و بچه داري و شغل يابي و داشتن درامد آماده ميشوند.

متاسفانه برخي پدران و مادران بچه هارا لوس کرده و تا مدتها کارهاي انان را انجام ميدهند و انهارا از مسئوليت ها دور کرده و اين يک خيانت به بچه است.

والدين بايد در منزل مسئوليت هايي را به عهده شان واگذار کنند ،مثلا پهن و جمع کردن و نظم تخت خواب ،چيدن ميز غذا، جارو زدن، لباس شويي ، اتوکردن لباس هاي خود ، شستن ظروف ، مراقبت از برادر و خواهر و….البته بهتر است با تشويق و جايزه دادن همراه باشد.

به کودک تفهيم شود که بايد در اداره و نظم منزل سهيم باشد ،مسئوليت ها نسبت به سنش سنگين نباشد و متعادل باشد ،کارها را بين افراد خانواده تقسيم کنيد و مسئوليت هريک مشخص شودو هرکس وظيفه خودرا بداند.

در تقسيم کارها عدالت رعايت شود.درکارکردن به اولادهمکاري کنيد و پشتيبان انان باشيد.

تکاليف و دروس مئرسه اولاد را هم در نظر داشته باشيد ،به خصوص در زمان امتحانات رعايت حالشان را بکنيد.

مسئوليت پذيري کودک:

متاسفانه بيشتر والدين  بچه ها را از نظر غذا و خواب و اطاق و درس و دانشگاه  خوب رسيدگي مي کنند.

اما تربيت ابعاد زيادي دارد که يکي از آنها مسئوليت پذيري است.

۱- مسئوليت  در برابر خودش عبارتست از : خودشناسي ، دانش راه خوبتر زيستن مادي و فکري ، اتکاء به نفس و اعتماد به نفس  قانون شناسي در منزل و جامعه ، استقلال فکري و عملي  پيدا کردن .

مثلا اگر والدين  وفاي به عهد در عمل  داشته باشند بچه ها هم ياد مي گيرند.

۲- در ابعاد اجتماعي مسئوليت بزرگتري پيدا کند : مثلا خود را در برابر مردم و جامعه مسئول بداند. حرمت اساتيد و مربيان دين و درس را پاس بدارد . در برابر فقر ايتام و فقيران بي تفاوت نباشد و به آنها رسيدگي کند. با هم کيشان دوستي و برادري کند و با هم نوعان احسان کند. در ابعاد مذهبي هم کودک مسئوليت شناسي باشد ، صداقت ، فداکاري ، امانتداري ، احساس پاک به همه ، خدمت به مردم انجام دهد و برعکس ، از هرگونه تهمت و غيبت به دور باشد.

براي ايجاد مسئوليت در کودک بايد با زبان خوش و آرامش با او دوستانه صحبت کرد. با محبت و صميميت  و اخلاص با کودک برخورد کنيم . هرگز دروغ نگوييم تا دروغگو بار نيايد.

 

احزاب:۷۲[۱]

صحیح مسلم-جلد۳-ص۴۵۹[۲]

[۳]

تحف العقول:ص۲۶۲[۴]

تحف العقول:ص۲۶۲[۵]

کافی،ج۲،ص۱۶۴[۶]

بحار،ج۷۴،ص۳۱۹[۷]

بحار،جلد۷۴،ص۳۳۹[۸]

نهج الفصاحه ص۲۲۸[۹]

بحار ،جلد۷۴،ص ۲۳۴[۱۰]

وسائل الشیعه،جلد ۱۴،ص۱۲۲[۱۱]

بحار الانوار،جلد۷۴،ص۱۱۴[۱۲]

بحار،جلد۱۷،ص۱۵۳[۱۳]

اسراء:۲۳[۱۴]

بحار،جلد ۷۴،ص۶[۱۵]

ابراهیم:۳۲[۱۶]